28 Ekim 2018








Küçük Prens'teki Her Bir Karakter Aslında Neyi Sembolize Ediyor?










“Mais les yeux sont aveugles. Il faut chercher avec le cœur.”

Fransız yazar ve pilot Antoine de Saint-Exupéry’nin 1943 yılında yayımlanan Küçük Prens (Le Petit Prince) masalından oldukça sade ama etkileyici bir alıntı bu: “Ama gözler kör. Yüreğiyle bakmalı insan.” Aslında eser, bunun gibi birçok derin düşüncelerle bezeli cümlelere sahip (Bkz. Hayatınıza Yön Verecek 10 Alıntı). Bunun yanında, 200’den fazla dile çevrilen bu klasik hakkında bilinmesi gereken detayları da şurada incelemiştik. Peki, Küçük Prens neden bu kadar değerli bir eser? Bu masalsı öyküyü benzerlerinden farklı kılan en önemli özelliği, çocuklara yazılmış bir üslubu ve amacı olmasının yanında aslında daha geniş bir kitleye de hitap edebilme yeteneği: Her yaştan yetişkinin okumaktan zevk alıp birçok hayat dersi çıkarabileceği bu klasik, tekrar tekrar okunabilecek bir başucu kitabı.


Hikayenin her yaştan insana hitap edebilmesi ise içinde barındırdığı motifler sayesinde oluyor: Sembolizmi oldukça eleştirel bir amaçla kullanan yazar, masalının karakterlerini de bu doğrultuda yaratıyor. Bu sayede hem acayip tatlı bir çocuk kitabı hem de muazzam bir toplum eleştirisi okuyabiliyoruz. Kitabı kaç yaşında okumuş olursanız olun daha sonra büyük ölçüde hatırlayacağınız karakterlerine de teker teker göz atalım: “Küçük Prens’teki her bir karakter aslında neyi sembolize ediyor?” sorusunu da cevaplayalım.

Kral: Devasa bir egoya sahip olan ve bütün evrene hükmettiğini sanan bu adam, aslında böyle bir gücü olmadığını içten içe bilmesine rağmen bunu kabullenemeyen insanları temsil ediyor.


Palyaço (Sanatçı): Aşırı bir şekilde ilgi meraklısı olan bu kişi ise her yaptığının karşılığı olarak alkışlanmak isteyen biri. Sanatçının topluma inmemesini ve iletişimsizliğin irrite ediciliğini vurgulayan bir karakter.


Sarhoş: İçmesinin sebebi olarak “alkolik olmasını” gösteren ve böyle bir kısır döngüde olan bu adam, insanların gündelik sorunlarını çözebilme umuduyla kullandıkları kötü alışkanlıkların aslında işlevsiz oluşunu simgeliyor.


İş Adamı: Sürekli sayılarla ve yapması gerekenlerle meşgul olan bu karakter ise çocukların tipik “yetişkin” betimlemesinin bir aynası niteliğinde.


Bekçi: Anlamsız bir şekilde uğraştığının farkına varmadan devamlı ışıkları açıp kapatan bu adam, aslında bir önem taşımayan değerlere takıntı olan insanları konu alıyor.


Coğrafyacı: Kendi bulunduğu gezegeni bile gezmemiş olan bu kişi, evreni de kaşiflerin ona sunduğu bilgilerle oluşturduğu atlasına yansıtmaya çalışıyor. Bu karakter, pratikte hiçbir değer taşımayan bazı kuralların insanları körelttiğini simgeliyor. Aynı zamanda da bilim adamı ve bilim anlayışı kavramlarına da gönderme yapılıyor.


Yılan: Küçük Prens’e göre gülüne ve gezegenine geri dönüşünün tek yolu olarak ifade edilen bu hayvan, içerdiği zehir ve hazırladığı son ile birlikte “ölüm”ü simgeleyen bir karakter.


Tilki: “Ölene kadar sorumlusun, gönül bağı kurduğun her şeyden.” gibi birçok öğüt verici sözün sahibi olan bu hayvan, Prens’e “evcilleşmenin” ve “manevi bir bağ kurmanın değerini” öğretiyor. Bu karakter de böylece bir insanın hem akıl hocasını hem de önemli bir dostunu simgelemiş oluyor.


Gül: Prens’in ona verdiği değer ve aralarındaki sevgi göz önüne alındığında burada gül motifi, yazarın eşi Consuelo’yu temsil ediyor. Ayrıca karısının “Volkanlar Diyarı” olarak da bilinen El Salvador ülkesinden olması da neden gezegende volkanların olduğunu açıklıyor.


Pilot: Antoine de Saint-Exupéry, yazarlığının yanında aynı zamanda bir pilot. Hatta gerçek hayatta da yazar, 1935 yılında Sahra Çölü’ne düşmüş. Bundan etkilenerek “pilot”u ve yaşadıklarını yaratmış.


Küçük Prens: Her bir karakterin derin bir anlamının olduğu eserde, başkarakterin de elbette bir motif olduğunu söyleyebiliriz. Barış Özcan’ın da şuradaki videosunda ifade ettiği üzere Prens, yazarın saflığı ve iyiliği de betimleyen küçüklüğü; pilot ise onun yetişkin hali. Bu hikaye de aslında yazarın bir nevi kendiyle hesaplaşmasını konu alıyor. Bunu yaparken de gündelik hayatın özü haline gelen “yetişkin değerleri” de başka bir dünyadan gelen bir çocuk gözüyle eleştiriliyor. Biz de böylece kendimize 7’den 70’e dersler çıkarabiliyoruz!



 Kaynak: 1, 2, 3.







Freud'a Göre Rüyaların Anlamı Nedir?






      
   Psikanalizin Babası sıfatıyla benimsediğimiz Avusturyalı nörolog Sigmund Freud, özellikle ahlak ve cinsellik üzerine olan görüşleri oldukça değerli olan bir dahi. Bu hususların yanında, rüyalar hakkında yapmış olduğu çalışmalar da hem kendi kariyeri hem de psikoterapi tarihi açısından fazlasıyla önemli: Freud’un kitaplaştırdığı ilk çalışmalarından biri olan iki ciltlik Düşlerin Yorumu (Die Traumdeutung) eseri, 1900 yılında yayımlandığında ise zamanında olumlu-olumsuz birçok yorum almış. Ancak an itibariyle bu eser, rüyaların yorumlanması konusunda sorularına cevap arayan birçok insanın evinin kütüphanesinde bulunabilen bir kaynak.


Bununla birlikte, şu an unutmamamız gereken bir gerçek var: Rüya konusunda her ne kadar tıp, psikoloji ve hatta teknoloji alanında birçok ilerleme kaydedilse de bir soruya hala kesin bir cevap alamıyoruz: “Rüyaların anlamı nedir?”

Yeryüzündeki çoğu insanın cevabını merak ettiği bu soruya kısmen de olsa sistematik bir cevap veren Freud, psikanaliz çerçevesi içinde rüyaları da bilinç dışı kavramına indirgiyor. Bu kavramı ise psikolojik metinlerde sıkça karşılaştığımız buzdağı teorisi görselinden tanıyoruz. Bu benzetmeye paralel olarak genelde bilinçaltı olarak da adlandırılan söz konusu kavram, Freud’a göre aynı zamanda bizi rüyalarımızla birbiriyle bağlayan bir bağ. Dışarıdan görünen kişiliğimizi oluşturan bu bilincimizin derinlerinde görünmeyen bir yapı daha var. İşte o bilinç dışı yerdeki esas benliğimiz de rüya gördüğümüz uykularda bize daha da görünür bir hale geliyor.


Freud’un bu varsayımını daha net bir şekilde açalım: Ona göre rüyalar, insanların etik değerler sonucu kendini bazı konularda “frenlemesi” ve toplumsal baskılar sonucu bastırdıkları düşünce ya da duyguların bir nevi dışavurumu. Yani kısaca, bilinç dışının ön plana çıkması olarak da değerlendirebiliriz. Hatta rüyaların çoğunu da Oidipus Kompleksi’ne bağlayan Freud, bir şekilde bastırılmış dürtülerin bastırılmakla aslında ortadan kalkmadığını ve bu arzularla böylece farklı yollardan karşılaştığımızı ifade eder.

Uğruna oneiroloji isimli bir bilim dalı bile olan rüyaların incelenmesi hususu, aslında oldukça ucu açık bir konu. Adeta birçok parçasına ulaşılamayan bir yapboz gibi! Bu nedenle de Düşlerin Yorumu eserinde de anlatıldığı gibi, rüyanın bir dilek gerçekleşmesi olduğu; ancak bunun hem doğrudan hem de dolaylı bir yoldan gerçekleşebileceği ifade ediliyor. Freud’a göre bazı rüyalarda verilmek istenen mesaj ve bilinç dışı hissiyat çok açıktır; bazılarında ise bu doğrudan gösterilmez ve bu nedenle de bir çarpıtma yöntemi kullanılır. Rüyada görülen asıl içerik ve bunu esasen oluşturan düşünsel içerik ayrımı da bu nedenle önemli. Günümüzde de cevabını en çok merak ettiğimiz sorulardan biri olan “Rüyaların Gerçek Anlamları” konusu, aslında söz ettiğimiz düşünsel içeriğin neyi ifade ettiği ile ilgili; çünkü asıl içeriği ve içerdiği o kişisel anlamı ise içten içe çok iyi biliyoruz.


Aynı zamanda muazzam bir müzik grubuna ismini veren, uykunun rüya görülen kısmı olan R.E.M. (Rapid Eye Movement) bölümünde gözlerimiz aslında gerçekten de ismine yakışır bir şekilde hareket edip oynuyor. Bu sebeple, beynimiz de bu evrede aslında fazlasıyla çalışmaya devam ediyor. Buna paralel olarak, haliyle bilinçaltı da görev görüyor. Uykusundan R.E.M. evresinde uyanan insanların ise büyük bir bölümü, gördüğü rüyayı hatırlayabiliyor. Ardından, ya rüya tabirleri kitaplarına bakıyor ya da şimdi çoğumuzun yaptığı gibi basitçe Google'layarak etkisi altında olduğu rüyaya bir anlam bulmaya çalışıyor. Freud’a göre ise aradığımız cevabı görebilmek aslında hiç de zor değil; sadece buzdağının görünmeyen kısmının farkında olmalıyız, hepsi bu!


Kaynak:1.